Co musisz wiedzieć o prawie jazdy kat. B od 17 lat?

Od 3 marca 2026 roku osoby w wieku 17 lat będą mogły uzyskać prawo jazdy kategorii B. Warunkiem jest uzyskanie pisemnej zgody rodzica lub opiekuna prawnego. Dokument wydany niepełnoletniemu kierowcy uprawnia jednak do jazdy tylko na terytorium Polski aż do osiągnięcia pełnoletności. Ponadto uprawnienie ma ograniczony zakres – młody kierowca będzie początkowo kierował wyłącznie w obecności doświadczonego pasażera/opiekuna (szczegóły poniżej) przez pierwsze pół roku lub do 18. urodzin (w zależności, co nastąpi szybciej).

Jazda z doświadczonym opiekunem – pierwsze 6 miesięcy

Najistotniejszym ograniczeniem dla 17-letniego kierowcy jest obowiązek jazdy w towarzystwie doświadczonego kierowcy przez okres pół roku od uzyskania prawa jazdy (lecz nie dłużej niż do ukończenia 18 lat). Oznacza to, że przez pierwsze 6 miesięcy młody kierowca nie może kierować pojazdem samodzielnie – na przednim fotelu pasażera musi siedzieć opiekun spełniający ustawowe kryteria. Wymogi stawiane osobie towarzyszącej zostały określone w art. 8a ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami:

1. ukończone 25 lat życia,
2. posiadanie prawa jazdy kat. B od co najmniej 5 lat (bez przerwy),
3. brak obowiązującego zakazu prowadzenia pojazdów i brak takiego zakazu w okresie ostatnich 5 lat,
4. nie znajdowanie się w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu (w chwili pełnienia roli pasażera-opiekuna).

Co ważne, młody kierowca sam odpowiada za to, by pasażer "opiekun" spełniał powyższe kryteria (m.in. wiekowe, trzeźwości, posiadanych uprawnień). Jeśli kierowca nie dopełni tego obowiązku i zostanie zatrzymany podczas jazdy bez wymaganego opiekuna lub z osobą niespełniającą warunków, sytuacja będzie traktowana jak jazda bez uprawnień. Zgodnie z art. 94 §1 Kodeksu wykroczeń jest to wykroczenie zagrożone aresztem, ograniczeniem wolności lub grzywną nie niższą niż 1500 zł, a sąd obowiązkowo orzeka także zakaz prowadzenia pojazdów do 3 lat. Policjant może również zatrzymać prawo jazdy takiego kierowcy. Innymi słowy, jazda 17-latka “na własną rękę” (bez uprawnionego nadzoru) skutkuje natychmiastową utratą prawa jazdy i poważnymi konsekwencjami prawnymi.

Nowe uprawnienia Policji wobec młodego kierowcy i jego pasażera "opiekuna"

Istotną częścią nowelizacji przepisów jest rozszerzenie kompetencji Policji oraz innych organów kontroli ruchu drogowego w zakresie badania trzeźwości i oceny stanu zdrowia osoby towarzyszącej 17-letniemu kierowcy, o której mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami. Nowe brzmienie art. 129 ust. 2 wprowadza dwa kluczowe uprawnienia:

1. Możliwość żądania poddania się badaniu trzeźwości przez pasażera "opiekuna".
2. Możliwość wystąpienia o ocenę stanu zdrowia zarówno kierującego, jak i pasażera "opiekuna".
3. Objęcie pasażera-opiekuna pełnym zakresem przepisów o badaniu trzeźwości.

UWAGA!

1. osoba towarzysząca 17-latkowi nie jest „zwykłym pasażerem” — pełni funkcję doradczą i podlega takim samym kontrolom jak kierowca.
2. każde naruszenie obowiązku trzeźwości przez opiekuna przekłada się bezpośrednio na odpowiedzialność młodego kierowcy, łącznie z możliwością utraty dokumentu prawa jazdy.
3. Policja w praktyce będzie mogła badać opiekuna rutynowo, bez konieczności podejrzenia, tak samo jak kierującego.

Dodatkowe ograniczenia dla kierowców poniżej 18 lat

Poza wymogiem obecności opiekuna, przepisy wprowadzają inne restrykcje, które obowiązują aż do osiągnięcia pełnoletności przez młodego kierowcę:

1. Zakaz przewożenia nieletnich pasażerów bez opiekuna. Jeśli 17-letni kierowca, po upływie obowiązkowych 6 miesięcy jazdy z pasażerem, zechce wozić inne osoby poniżej 18 lat, nadal musi mieć na przednim siedzeniu doświadczonego pasażera. Ustawa zabrania bowiem kierującemu poniżej 18 lat przewożenia osób niepełnoletnich, o ile w pojeździe nie ma kwalifikowanego opiekuna. Dopiero po ukończeniu 18 lat młody kierowca będzie mógł wozić rówieśników czy inne niepełnoletnie osoby samodzielnie.
2. Zakaz działalności zawodowej jako kierowca. Do 18. urodzin posiadacz “junior” prawa jazdy kat. B nie może podejmować przewozu osób ani rzeczy w ramach transportu drogowego. W szczególności zabronione jest wykonywanie przewozu osób taksówką lub na zasadach przewozu okazjonalnego oraz prowadzenie transportu drogowego rzeczy. Uprawnienie 17-latka ogranicza się zatem wyłącznie do prowadzenia pojazdów na użytek prywatny (i to pod nadzorem opisanym wyżej).
3. Ograniczenie terytorialne. Jak wspomniano, prawo jazdy wydane osobie poniżej 18 lat jest ważne tylko na obszarze Polski – młody kierowca do osiągnięcia pełnoletności nie może legalnie kierować za granicą. Jest to analogiczne do rozwiązań w innych krajach, np. w Niemczech prawo jazdy 17-latka (tzw. BF17) również obowiązuje jedynie na terytorium kraju wydania. Dopiero po uzyskaniu “dorosłego” prawa jazdy (tj. po 18. roku życia) uprawnienia stają się honorowane w całej Unii Europejskiej.

Warto dodać, że dokument prawa jazdy dla osoby niepełnoletniej otrzyma specjalny kod ograniczeń (kod 98.01 lub 98.02). Dzięki temu wszelkie ograniczenia widnieją wprost w dokumencie i np. wypożyczalnia samochodów lub zagraniczna policja (w razie próby użycia dokumentu przed 18-tką poza Polską) łatwo zweryfikuje, że uprawnienie jest nationwide only oraz obwarowane szczególnymi warunkami.